2022/1

RKD BULLETIN

Een prachtig, afgerond geheel

Dit jaar bestaat het RKD 90 jaar. In februari 1933 schreef de eerste directeur van het instituut, Hans Schneider, in het jaarverslag over 1932 dat

[...] ons land in het bezit [is] gekomen van eene instelling op het gebied der kunst, zoals die elders NERGENS van dusdanig logischen opbouw en practischen bruikbaarheid wordt aangetroffen. […] Waar men in het buitenland gedeeltelijk nog in een beginstadium verkeert of anderzijds reeds een hinder ondervindt van het feitelijk zonder begrenzing of beperking ophoopen van afbeeldingen van kunstwerken uit alle landen en uit alle tijdperken, heeft Nederland een prachtig afgerond geheel ten geschenke gekregen, bij welks vorming de schenkers in de allereerste plaats hebben gestreefd naar volledigheid in het verkrijgen van materiaal op het terrein der Vaderlandsche Kunst van vroegere eeuwen.

Deze schenkingen betroffen die van Cornelis Hofstede de Groot, Frits Lugt en Eeltjo van Beresteyn en omvatten een uitgebreide reproductiecollectie; een boekencollectie; een collectie fiches; een collectie veilingcatalogi ‘van het einde der 17de eeuw af tot heden’, en een omvangrijke ‘Ikonographische afdeeling’

In 90 jaar heeft het RKD zich ontwikkeld tot een van de belangrijkste kunsthistorische kenniscentra ter wereld, en vervult het verschillende, samenhangende functies voor musea, wetenschap en publiek. De onderzoeksfunctie gaat daarbij hand in hand met de collectie- en presentatiefuncties. Hoewel nieuwe, interdisciplinaire benaderingen en de ontwikkeling van Digital Art History leiden tot een herpositionering van meer traditioneel, museaal en objectgericht onderzoek, blijft het RKD zich richten op collectie-gebonden onderzoek binnen het kennisdomein van de beeldende kunsten van de Lage Landen in internationale context.

Deze focus komt ook tot uiting in dit eerste nummer van RKD Bulletin in 2022. Lot Baumann behandelt in haar artikel ‘Een onbekend schilderij van Melchior d’Hondecoeter’ het niet eerder beschreven Landschap met een duif, haan en hen en verschillende watervogels van deze bekende, zeventiende-eeuwse schilder. Zij plaatst het schilderij in het oeuvre van Melchior d’Hondecoeter (1636-1695), waarbij ze een verband legt met een tekening uit het Rijksprentenkabinet.
Van oudsher herbergt het RKD een schat aan (beeld)documentatie van minder bekende, ‘kleine meesters’. Rieke van Leeuwen bewijst met haar ‘Horatius Paulijn: leven en werk van een grensoverschrijdende schilder’ dat dergelijke meesters door degelijk speurwerk voor even uit de schaduw van de geschiedenis kunnen treden. In zijn bekende Groote schouburgh der Nederlantsche konstschilders en schilderessen (1719-1721) beschreef Houbraken Horatius Paulijn (ca. 1644-1684) als een godsvruchtig man, die paradoxaal genoeg erotische tafereeltjes schilderde. Van Leeuwen weet uiteindelijk 24 schilderijen van zijn hand te traceren.

Ook voor een nadere beschrijving van de Collectie Nederland is het RKD sinds jaar en dag een rijke bron, hier treffend door Ellis Dullaart geïllustreerd met het verhaal van het legaat Piek-van Ditmar. Het RKD blijkt bovendien een bijzondere rol te hebben gespeeld bij de totstandkoming en afhandeling van dit legaat van de verzamelaar Hendrik Piek (1879-1950) aan de Nederlandse Staat, waar een bijzonder brunaille-album van Allart van Everdingen (1621-1675), nu in het Rijksmuseum, onderdeel van was.

#

#

Het inrichten van de jubileumtentoonstelling 90 jaar RKD. Acquisities 1932-2022
Foto's RKD/Eveline van Egdom

De aandacht van het RKD voor moderne en hedendaagse kunstuitingen en voor ‘buitenlandse kunstenaars in Nederland’ komt tot uiting in Elize Mazadiegos essay ‘New alignments in 1970s artistic networks: the case of In-Out Center and transnational artists from Latin America in Amsterdam’. Hierin onderzoekt zij ‒ met als bron onder andere het archief van Michel Cardena (1934-2015), een van de deelnemende kunstenaars ‒ dit in november 1972 in Amsterdam geopende en door kunstenaars geleide, experimentele In-Out Center, dat enkele jaren een groep van transnational artists de gelegenheid bood een positie in de internationale kunstwereld op te bouwen.

Al met al laten deze bijdragen zien dat de rijke collectie van het RKD in verleden, heden en toekomst toegang biedt tot nieuw onderzoek, nieuwe inzichten en nieuwe betekenisgeving.

Prof. dr. Chris Stolwijk
Algemeen directeur RKD


Cookiemelding

Tijdens het surfen op het internet worden uw voorkeuren onthouden door middel van cookies. Cookies zijn kleine tekstbestanden die door een internetpagina op een pc, tablet of mobiele telefoon worden geplaatst. Cookies worden gebruikt om uw gebruikerservaring te verbeteren door het anoniem monitoren van webbezoek, het delen van informatie op social media mogelijk te maken, de effectiviteit van online marketingcampagnes te meten en om online advertenties aan te passen aan uw interesses. Door te surfen op deze website gaat u akkoord met het plaatsen van cookies.
Ik ga akkoord